چگونه هوش هيجاني خود را تقويت كنيم؟
یکشنبه ۰۱ آذر ۱۳۹۴
0 نظر
972 بازدید

آيا رفتن به يك ميهماني پر از افراد غريبه و جورواجور براي شما سخت و آزاردهنده است؟

آيا صحبت كردن با كساني كه قرار است با خانواده شما وصلت كنند، برايتان دشوار است؟

آيا اتفاق افتاده كه شما را به كساني معرفي كنند و بلافاصله بعد از آشنايي، اسامي آن‌ها را فراموش كنيد و ندانيد كه آن‌ها را با چه نامي صدا كنيد؟ آيا مي‌خواهيد در يك مصاحبه شغلي اثر خوبي را از خود به جا بگذاريد يا آن‌قدر عصبي هستيد كه به زحمت مي‌توانيد صحبت كنيد؟

اگر پاسخ شما به همه سوالات بالا مثبت است، يا كاملا هم مثبت نيست ولي ميل داريد كه در مرحله بالاتري قرار بگيريد، ظرفيت هوش هيجاني خود را ارتقا دهيد.

 

هوش هيجاني چيست؟

هوش هيجاني يعني قدرت كنار آمدن و ارتباط برقرار كردن با ديگران. به عبارتي ديگر، هوش هيجاني مجموعه‌اي از قابليت‌ها و مهارت‌هايي است كه فرد را براي سازگاري موثر با محيط و كسب موفقيت در زندگي تجهيز مي‌كند.

سا‌ل‌هاست كه روان‌شناسان سعي دارند به اين سوالات پاسخ دهند كه چرا برخي از افراد نسبت به بعضي ديگر موفق‌ترند و يا چرا زرنگ‌ترين دانش‌آموزان در نهايت موفق‌ترين افراد نمي‌شوند؟ طي گذشت زمان به سرعت مشخص شد كه كليد تعيين‌كننده و پيش‌بيني موفقيت و كاميابي، هوش شناختي (IQ) نيست چرا كه مشخص شده بسياري از افراد با هوش شناختي بالا (IQ بالا) در زندگي خود، سردر گمند و حال آن‌كه بسياري با هوش شناختي پايين، به موفقيت و كاميابي دست يافته‌اند.

تئوري هوش هيجاني، ديدگاه جديدي را درباره پيش‌بيني عوامل موثر بر موفقيت و همچنين پيشگيري اوليه از اختلالات رواني فراهم مي‌كند.

اصطلاح هوش هيجاني در سال 1990 توسط (مير و سالوي) براي تشريح برخي از ويژگي‌ها مثل، خودآگاهي، ابراز همدلي افراد با يكديگر و كنترل هيجانات مطرح شده و پنج سال بعد گلمن ابراز كرد كه موفقيت در زندگي بيش از آن‌كه به (IQ) هوش شناختي بستگي داشته باشد به هوش هيجاني (IQ) وابسته است. پايه و اساس هوش هيجاني خودآگاهي است، يعني توانايي شناخت احساسات خود.

روش‌هاي زير به شما كمك مي‌كند تا هوش هيجاني خود را تقويت كنيد.

1- به زبان آوردن احساسات به جاي ناديده گرفتن آن. كساني كه نسبت به عواطف و احساسات خود از اطمينان بيشتري برخوردارند، كشتي زندگي را با مهارت بهتري هدايت مي‌كنند و شناخت واقعي‌تر و عميق‌تري نسبت به شغلي كه مي‌خواهند انتخاب كنند يا كسي كه در نظر دارند با او ازدواج كنند، دارند. روزي يك جنگ‌جوي سامورايي از استاد خود مي‌خواهد كه مفهوم بهشت و جهنم را برايش توضيح دهد، استاد با حالتي اهانت‌آميز پاسخ مي‌دهد تو آدم ناراحتي هستي، نمي‌توانم وقتم را با افرادي مثل تو تلف كنم. سامورايي كه غرورش جريحه‌دار شده است، برافروخته و خشمگين شده، شمشيرش را از نيام بيرون مي‌كشد و مي‌غرد: "مي‌توانم تو را به خاطر اين گستاخي بكشم." استاد جواب داد: "اين جهنم است." سامورايي با مشاهده اين حقيقت كه چگونه براي يك لحظه اسير خشم شده بود در خود فرو رفت، آرام گرفت و شمشيرش را غلاف كرد و در برابر استاد خود تعظيم كرد و از او به خاطر اين بصيرت تشكر نمود. استاد بلافاصله گفت: "و اين همان بهشت است."

سقراط هنگامي كه مي‌گويد "خودت را بشناس" به اين نكته كليدي در هوشياري عاطفي اشاره دارد كه بايد به احساس خود در همان زماني كه در حال وقوع است، ‌آگاهي داشته باشيم.

2- بر احساسات خود كنترل داشته و آن را اداره كنيد. زيرا كساني كه از اداره و كنترل احساسات خود عاجزند، دايم در اضطراب و افسردگي دست و پا مي‌زنند، در حالي كه آن‌هايي كه از اين لحاظ قوي هستند خيلي سريع خود را از چنگال غم و اندوه بيرون مي‌كشند.

3- به مردم لبخند بزنيد. يك رمز بسيار ساده در هوش اجتماعي وجود دارد و آن لبخند زدن است. لبخند انسان، منعكس‌كننده گرما، اعتماد، رفتار مثبت و خوشحالي است و ضمنا باعث مي‌شود كه ديگران هم جذب شما ‌شوند. يك ضرب‌المثل چيني مي‌گويد: "كسي كه چهره خندان ندارد، نبايد كسب و كار راه بيندازد" از طرفي ديگر لبخند، باعث توليد آندروفين مي‌شود كه خود يك ماده انرژي‌زا و ضد درد است.

4- قانون زبان غيركلامي را بشناسيد. تحقيقات نشان داده كه 55 درصد از ارتباطات با ديگران از طريق بدن‌مان صورت مي‌گيرد. بدن شما بدون اداي حتي يك كلمه با مردم و محيط پيرامون ارتباط برقرار مي‌كند. بدن شما ابزار فوق‌العاده‌اي است كه دايما در حال اجراي موسيقي ارتباط است. اگر نواختن اين ساز را ياد بگيريد، ‌پاداش اجتماعي بزرگي را دريافت مي‌كنيد. بدن در هر حالتي كه باشد شاد يا غمگين، خوش هيكل يا بد هيكل، در حالت تدافعي يا منفعل يا در موضع قدرت، به هر حال حرف مي‌زند. مسلما ديگران هم با همين زبان با شما ارتباط برقرار مي‌كنند. اگر قانون زبان غيركلامي را بشناسيد مي‌توانيد افكار و اعمال ديگران را نسبتا دقيق پيش‌بيني كنيد و هوش اجتماعي‌تان را ارتقا بخشيد.

در تحقيقات مشخص شده كه حركات بدني مي‌توانند اطلاعات زيادي را منتقل كنند، مردمي كه به قصه گوش مي‌كنند، اگر همراه با گوش كردن به قصه، حركات بدني قصه‌گو را هم ببينند، دقت دريافته‌هايشان ده برابر كساني است كه فقط صداي قصه‌گو را گوش مي‌دهند.

5- هنر گوش كردن را ياد بگيريد. افرادي كه هوش اجتماعي دارند، زياد حرف نمي‌زنند، بلكه زياد گوش مي‌كنند. بايد همواره به ياد داشته باشيم كه ما يك دهان داريم و دو گوش. در واقع گوش كردن به حرف‌هاي طرف مقابل يكي از بهترين و موثرترين راه‌هايي است كه نشان مي‌دهد او براي ما جالب است. وقتي چنين رفتاري را بروز دهيم، آن شخص هم نسبت به ما واكنش نشان مي‌دهد.

6- به خاطر داشته باشيد كه مغز شما همواره اولين ارتباط را مورد توجه ويژه قرار مي‌دهد. در واقع مغز به طور طبيعي چيزهايي را كه اولين بار مي‌بيند ياد مي‌گيرد و به مراتب بهتر به خاطر مي‌آورد تا چيزهايي را كه بعد از اولين بار مي‌بيند. افرادي كه هوش اجتماعي خوبي دارند، هميشه در اولين برخورد و آشنايي در ميهماني‌ها و محافل، تاثيري گرم و مثبت روي ديگران مي‌گذارند. در اين‌جا به مواردي كه در ملاقات اول تاثير مثبتي بر روي افراد مي‌گذارند، اشاره مي‌كنيم.

از حركات بدني مثبت استفاده كنيد. با اعتماد به نفس و پرانرژي بايستيد. با مردم مطمئن و محكم دست بدهيد و وقتي به ديگران معرفي مي‌شويد، در چشم آن‌ها نگاه كنيد.

وقتي با كسي صحبت مي‌كنيد با او ارتباط چشمي منظم برقرار كنيد و نشان دهيد كه براي شخص مقابل احترام قايليد و مطمئنا همين احترام را هم براي خودتان ايجاد خواهيد كرد.

رفتارتان مثبت و با اعتماد به نفس باشد، حتي اگر در درون‌تان چنين احساسي نداريد، وقتي در محيطي كه هستيد مطمئن و آرام بوديد، ديگران هم اين آرامش را حس خواهند كرد و در نتيجه اعتماد به نفس شما بيشتر خواهد شد.

به لباس پوشيدن‌تان اهميت بدهيد. هنگام شركت در مصاحبه‌هاي شغلي هميشه منظم و تميز باشيد. مي‌توانيد در مورد ظاهرتان نظر اطرافيان را هم سوال كنيد.

برنامه‌ريزي كنيد و آگاه باشيد. قسمت هنري و ورزشي روزنامه‌ها را بخوانيد. معمولا اطلاعات زيادي راجع به رويدادهاي هنري يا ورزشي به شما مي‌دهد. يا اگر خبر داريد كه شخص خاصي در ميهماني‌اي كه شما دعوت شده‌ايد حضور دارد، سعي كنيد از دوستان مشترك راجع به مسايل مورد علاقه او اطلاع پيدا كنيد تا بتوانيد با او گفت‌وگوي جالبي داشته باشيد.

چند داستان كوتاه آماده داشته باشيد. بيان يك داستان كوتاه، راه بسيار خوبي براي شروع گفت‌وگو است. طنز هم نشان‌دهنده هوش اجتماعي است كه مي‌توان از آن در داستان‌ها بهره جست.

از مكالمات مناسب بهره گيريد. يعني اول در مكالمات براي فرد مقابل احترام قايل شويد. هرگز آمرانه با آن‌ها صحبت نكنيد. هميشه با ديگران به گونه‌اي صحبت كنيد كه انتظار داريد با شما صحبت شود. پس سعي كنيد مكالمه‌اي هدف‌مند داشته باشيد. يعني بدانيد هدف از مكالمه چيست آيا صرفا يك گپ دوستانه و تبادل اخبار كوتاه روز است يا صحبت درباره برنامه كاري با همكاران.

لحن صحبت كردن شما بايد سازگار با آن موقعيت خارجي باشد. مثلا لحن صحبت كردن شما با صاحب مغازه ميوه‌فروشي، معمولا دوستانه است. با رييس‌تان يا بايد مرتبط با مكالمه حرفه‌اي و جدي در مورد گزارش كار باشد و يا در مورد پيشرفت امور شركت.

در وقت خداحافظي چيز مثبتي بگوييد. در وقت خداحافظي سعي كنيد پيام دلپذيري را از خود باقي بگذاريد. با هيچ كس به تلخي خداحافظي نكنيد. شما نمي‌دانيد كه آيا دوباره اين شخص را خواهيد ديد يا نه.

گفت‌وگو با مردم را تمرين كنيد. در هر فرصتي با مردم گفت‌وگو كنيد. روزانه حتي چند كلمه صحبت با مغازه‌دار به ايجاد اعتماد به نفس در شما كمك مي‌كند. اگر مي‌خواهيد از نظر اجتماعي موفق باشيد بايد معاشرت و ارتباط خود با ديگران را بيشتر كنيد. تحقيقات نشان مي‌دهد كساني كه وسعت ارتباطات اجتماعي‌شان بيشتر است، از سيستم ايمني بهتري برخوردارند و كمتر دچار سرماخوردگي مي‌شوند.

يكي از موثرترين راه‌هاي تقويت اعتماد به نفس و محبوبيت اجتماعي اين است كه بتوانيم اسم كساني را كه با ‌آن‌ها ملاقات مي‌كنيم به خاطر بسپاريم. در واقع اعتماد به نفس كليد هوش اجتماعي و موفقيت است.

طوري رفتار كنيد كه مردم احساس آرامش كنند. چيزهايي كه احساس ناخوشايندي را در ديگران به وجود مي‌آورند، شناسايي كنيد. مثلا گرما، سرما و ... اين كار نشان مي‌دهد كه شما شخص باملاحظه‌اي هستيد. ايجاد چنين روابطي با ديگران باعث مي‌شود كه آن‌ها راجع به شما مثبت فكر كنند و شما را شخص مبادي آداب بدانند.

از نقاشي فكر بهره گيريد. هر نوع برنامه‌اي را كه در نظر داريد، (جشن، مراسم ازدواج، تولد، ميهماني و ...) را به صورت نقاشي فكر پياده كنيد. در اين طرح تمام موضوعات بزرگ يا كوچكي را كه براي موفقيت در آن مراسم مهم مي‌دانيد در نظر بگيريد. چنين طرحي يك تصوير كامل از كل مراسم به شما مي‌دهد و باعث مي‌شود برنامه‌هايتان از خلاقيت بيشتري برخوردار شود و ميهماني موفق‌تر برگزار شود و بالاخره اين كه از نردبان هوش اجتماعي به سرعت صعود كنيد.

افكار مثبت را تقويت كنيد. افكار منفي، رفتاري منفي توليد مي‌كنند و افكار مثبت، رفتار مثبتي را به وجود مي‌آورد و هر چه بيشتر اين رفتار تكرار شود، در ما انعكاس قوي‌تري را ايجاد مي‌كنند. گفته شكسپير هم اين ايده را تاييد مي‌كند: "هيچ چيز بد يا خوب نيست، طرز فكر ما بد و خوب را به وجود مي‌آورد."

جهت كنار آمدن با ديگران راهكارهاي زير را مورد استفاده قرار دهيد:

قبل از شروع، اول بدانيد كه دقيقا چه مي‌خواهيد و بالاترين قيمتي كه حاضريد براي آن بپردازيد چقدر است. مثلا: شما ميل داريد پسرتان تكليف مدرسه‌اش تا آخر هفته تمام كند (هدفي كه به دنبالش هستيد) و در عوض به او قول مي‌دهيد كه در آخر هفته او را به سينما ببريد (مبلغي كه مي‌پردازيد).

با ديد دوستانه و مثبت وارد معامله شويد. اگر به هر دليل با تشويش و حالت تدافعي وارد معامله شويد احتمال موفقيت‌تان زياد نخواهد بود.

حتي‌المقدور همه اطلاعات موجود را در اختيار داشته باشيد. مثلا اگر از رييس درخواست افزايش حقوق داريد، دلايل مختلفي براي افزايش حقوق در دست داشته باشيد.

هم زمان با داشتن اهداف خودتان، از اهداف طرف مقابل هم مطلع شويد. دانستن هدف طرف مقابل باعث خواهد شد كه شما متوجه نقطه‌نظرهاي مشتركي شويد و بسياري از موانعي را كه فكر مي‌كرديد وجود دارند، اصلا وجود نخواهند داشت.

يكي از چيزهايي كه در هر معامله به ضرر شما تمام خواهد شد اين است كه خود را شتابزده نشان دهيد. اگر خود را آرام و مطمئن نشان دهيد، طرف مقابل بيشتر سعي مي‌كند با شما معامله كند و شما در موضع بهتري قرار خواهيد گرفت.

 

ساير راهكارهاي تقويت كننده هوش هيجاني:

اشتباهات خود را بپذيريد: قبول نكردن اشتباهات، نشان‌دهنده خودخواهي، كمبود اعتماد به نفس و به نوعي نداشتن صداقت با خود و ديگران است. اين نشان مي‌دهد شما نسبت به خود و ديگران صداقت داريد، انعطاف‌پذيريد، ميل به ياد گيري داريد و سلطه‌طلب نيستيد. هم چنين شخص قابل اعتماد، دوست و راهنماي خوبي هستيد.

حتي‌الامكان از مجادله بپرهيزيد و منظور طرف مقابل را هم در نظر گيريد. اين عمل نشان مي‌دهد كه شما براي طرف مقابل ارزش قايل هستيد.

احساسات مرتبط با قدرشناسي‌تان را ابراز كنيد. مثل استفاده از كلماتي همچون متشكرم يا هديه دادن و ...

منابع: عشايري، نرگس، 1385، هوش عاطفي، فصلنامه طبيب، سال هفتم، شماره 5+55 (آبان و آذر)

بوزان، توني، قدرت هوش اجتماعي. مترجم دكتر سعيد مينويي،  1384، انتشارات جيحون

تيرگيري، 4، 1383، رابطه ساختار هوش هيجاني با ميزان سازگاري زوجين و كاربرد برنامه‌هاي آموزشي. پايان‌نامه دكتري روان‌شناسي باليني، دانشگاه علوم پزشكي ايران، انيستيتو روان‌پزشكي تهران، مركز تحقيقات بهداشت روان، تهران

نام
ایمیل
متن نظر
عبارت داخل تصویر